Gallies

Gepraat in:  |  Frankryk
Gebied:  | Gallië
Totale sprekers:  | uitgesterf
Taalfamilie:  | Indo-Europees
Kelties
Vasteland-Kelties
Gallies
Skrifstelsel:  | Oud-Italiese alfabet
Latynse alfabet
Griekse alfabet
Taalkodes
ISO 639-1:  | geen
ISO 639-2:  | ``
ISO 639-3:  | —
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat.

Die Galliese taal is een van vier oorgelewerde Keltiese tale van die Europese vasteland. Danksy 'n groter aantal oorspronklike bronne, wat bewaar gebly het, en Asterix, die gewilde Franse reeks van strokiesverhale, is dit ook die bekendste. Met die geleidelike Romanisering van Gallië het die Galliese taal uiteindelik uitgesterf. Die heilige Gregorius van Tours berig in die 6de eeu dat 'n aantal mense in sy gebied die Galliese taal nog magtig was.

## Bronne en taalgebied

[wysig | wysig bron]

'n Detail van die kalender van Coligny

Gallies was die taal van 'n aantal Keltiese volke en stamme in Gallië (die huidige Frankryk), Noord-Italië, Switserland en moontlik ook Suidwes-Duitsland, wat deur die Romeine Galli genoem is. Die oudste Galliese bronne dateer uit die 4de eeu v.C. Aangesien die Kelte nie hul eie skrif ontwikkel het nie, is oorspronklike bronne nogal skaars. 'n Aantal tekste is egter in die Griekse en Latynse alfabette geskryf.

Die oorspronklike bronne bestaan onder meer uit inskrifte, wat soms tweetalig Gallies-Latyns in steentafels gebeitel of op stukkies van aardewerk geskryf is, 'n aantal sogenaamde vloekleie, wat van lood gemaak is en die beroemde kalender van Coligny. Alhoewel hierdie tekste taalkundiges in staat stel om die Galliese taal enigsins te rekonstrueer, sal die bronne weens die gebrek aan verbuigde werkwoorde, byvoeglike naamwoorde en ander belangrike woorde en woordsoorte moontlik vir altyd net 'n fragmentariese indruk van Gallies kan gee.

## Taalkundige kenmerke

[wysig | wysig bron]

Die belangrikheid van Gallies vir die historiese taalwetenskap resulteer veral uit die woorduitgange, wat Keltiese tale soos Gallies byna onveranderd uit die Indo-Europese oertaal oorgeërf het. Daar is ook 'n aantal strukturele ooreenkomste met ander antieke tale soos Latyn.

Gallies behoort tot die sogenaamde P-groep van die Keltiese tale en is nou verwant met die Britanniese groep van Kelties, wat op die eilande van Noordwes-Europa gepraat word.

## Voorbeeld van 'n Galliese teks

[wysig | wysig bron]

Gallies  |  | Afrikaans

|
|

Segomaros Villoneos toutius namausatis eioru Belesamin sosin nemeton.  |  | Segomaros, die seun van Villonos (of Villu), burger (of stamhoof) van Nemausus (Nîmes), het hierdie heiligdom vir die godin Belesama geskenk.

## Vergelyking met ander Keltiese tale

[wysig | wysig bron]

Galliese teks, geskrewe in die Griekse alfabet. Gevind by Nîmes, vandag in die Calcet-museum by Avignon Gallies | Bretons | Iers | Wallies | Afrikaans

|
|
|
|

biccos  | bihan  | beacc  | bychan  | klein
bitu  | bed  | bith  | byd  | wêreld
maros  | meur  | mor  | mawr  | groot
marvos  | marv  | marbh  | marw  | dood
nimbos  | nenv  | neamh  | nef  | hemel
tav  | tud  | tuath  | tud  | nasie

## Bronne

[wysig | wysig bron]

* J. Degavre, Lexique gaulois (recueil de mots attestés, transmis ou restitués et de leurs interprétations. Mémoires de la Société belge d' études celtiques, n° 9), Brussel, 1998.
* X. Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise: Une approche linguistique du vieux-celtique continental, Parys, 2003.
* P-Y. Lambert, La langue gauloise. Description linguistique, commentaire d'inscriptions choisies, Parys, 2002².
* M. Lejeune (ed.), Recueil des inscriptions galloises, vol. I: Textes gallo-grecs, Parys, 1985.

## Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

* Galliese en Lepontiese inskrifte uit Noord-Italië

Indo-Europese tale: Kentum-tale: Kelties

Eiland-Keltiese tale
Goidelies: | Iers-Gaelies | Skots-Gaelies (Skotland • Kanada) | Manx-Gaelies | Galweegse-Gaelies †
Britonies: | Wallies | Kornies | Bretons | Cumbries † | Piekties †
Vasteland-Keltiese tale
Vasteland-Keltiese tale: | Gallies †: | Leponties † | Galaties †
Keltiberies †
Gemengde Tale
Gemengde Tale: | Shelta | Bungee †
| † Uitgestorwe

Normdata: Nasionaal |

* Duitsland
* Verenigde State
* Frankryk
* BnF-data
* Swede
* Pole
* Israel

|