Harry S. Truman

33ste President van die Verenigde State
Ampstermyn  | 12 April 1945 – 20 Januarie 1953
Voorganger  | Franklin D. Roosevelt
Opvolger  | Dwight D. Eisenhower
Geboortedatum  | 8 Mei 1884
Geboorteplek  | Lamar, Missouri
Sterftedatum  | 26 Desember 1972 (op 88)
Sterfteplek  | Kansas City, Missouri
Eerste Dame | Bess Truman, née Wallace
Politieke party | Demokraat
Visepresident  | Geen (1945-1949)
Alben W. Barkley (1949-1953)
Handtekening |

Harry S. Truman (* 8 Mei 1884, † 26 Desember 1972) was die 33ste President van die Verenigde State (1945-1953). In sy ampstermyn het die dreigende konflik met die Sowjetunie op die Koue Oorlog uitgeloop.

Wat buitelandse politiek betref, het hy hom veral toegespits op die beperking van Kommunistiese magsuitbreiding. Die meeste van sy binnelandse hervormingsprogramme is deur die Senaat, wat heelwat konserwatiewer as hy was, in die wiele gery.

Harry Spencer Truman is in Mei 1884 op Lamar in die staat Missouri gebore. Na sy skoolopleiding op die dorp Independence het hy as bankklerk begin werk en daarna by ŉ onsuksesvolle sakeonderneming betrokke geraak. Na die Eerste Wêreldoorlog, waaraan hy as artilleriekaptein deelgeneem het, het Truman weer eens betrokke geraak by 'n onderneming wat misluk het.

## Politieke loopbaan

[wysig | wysig bron]

Hy het hom toe op die politiek begin toespits en is in 1922, met die steun van die Demokrate, in Kansas City tot regter verkies. Twaalf jaar later het hy die nasionale politiek betree toe hy senator vir die staat Missouri geword het. Truman was nie werklik progressief nie, maar hy het tog Roosevelt se New Deal gesteun omdat hy die noodsaaklikheid van die beleid ingesien het en ook besef het dat hy openbare steun daarvoor sou ontvang.

As voorsitter van die Senaatskomitee wat ondersoek ingestel het na die verdedigingsbegroting vir die Tweede Wêreldoorlog, het hy gou naam gemaak as 'n eerlike, bekwame en standvastige politieke administrateur. Tydens die Demokratiese konvensie van 1944 het dit geblyk dat Henry A. Wallace (1888- 1965), wat sedert 1940 adjunkpresident was, vanweë sy progressiewe sienswyse nie vir die behoudende groep van die party aanvaarbaar was nie. Die groep se invloed het sedert die laat dertigerjare aansienlik toegeneem.

Harry Truman, wat neutraal gestaan het, was vir alle seksies van die party aanvaarbaar en hy is tot Roosevelt se visepresident verkies. 'n Paar maande later, in April 1945, is Roosevelt oorlede en Truman, wat onervare was ten opsigte van staatsake, het president geword. Die oorlogsalliansie tussen die VSA, Brittanje en die Sowjetunie het gewankel, en die Amerikaners was veral besorg oor Stalin se optrede in Oos-Europa.

Kort voor sy dood het Roosevelt telegramme aan Stalin gestuur waarin hy sy kommer uitgespreek het. Op aanbeveling van sy raadgewers het Truman besluit om sterk standpunt in te neem teen die Sowjetunie. Hierdie optrede het daartoe gelei dat verskeie historici hom beskou as een van die aanstigters van die Koue Oorlog.

Truman se eerste jare as president het met baie probleme gepaard gegaan. Sy pogings om prysbeheer, wat tydens die wêreldoorlog ingestel is, voort te sit ten einde inflasie teen te werk, is deur die Kongres gedwarsboom. Die meerderheid van die volk het die Senaat gesteun in sy strewe om van die oorlogsmaatreëls ontslae te raak. Sy eie party was ernstig verdeeld, en die Republikeine het, in 'n poging om hulle kanse by die stembus te verbeter, hom ten onregte daarvan beskuldig dat hy tydens die aanloop tot die Koue Oorlog nie streng genoeg teen die Kommunisme opgetree het nie.

In die tussentydse verkiesings in 1946 het die Demokrate hulle meerderheid in die Kongres verloor. In 1947 het Truman tot die offensief oorgegaan: Ten einde homself en sy regering te vrywaar teen beskuldigings dat hulle pro-Kommunisties is, het hy met 'n ingrypende lojaliteitsprogram begin. Amptenare wat van linkse simpatieë verdink is, is ontslaan; die politieke agtergrond van aansoekers vir selfs die ondergeskikste betrekkings is noukeurig ondersoek. Dit het in groot mate bygedra tot die anti-Kommunistiese histerie wat die politieke toneel in die VSA vir die volgende tien jaar oorheers het.

Ook wat buitelandse politiek betref, het Truman sterk opgetree: deur middel van die Trumandoktrine en die Marshall-plan vir die ekonomiese heropbou van Europa is Sowjetuitbreiding aan bande gelê. In die Demokratiese Party het Truman min steun geniet. Daar is gevrees dat hy in die verkiesings van 1948 'n swaar nederlaag sou ly, en daarom is verskeie pogings aangewend om hom uit die presidentsverkiesing te hou. Die pogings het egter misluk, en in die presidentsverkiesing van 1948 het Truman sy veldtog gegrond op 'n reeks voorstelle oor binnelandse politiek, die sogenaamde Fair Deal. Dit was daarop gemik om die suksesse wat in die jare dertig bereik is, te konsolideer en uit te brei.

Teen die verwagting in het Truman die Republikeinse kandidaat, Thomas E. Dewey, verslaan. Van die Fair Deal het daar egter byna niks gekom nie: 'n koalisie van Republikeine en konserwatiewe Demokrate het daarin geslaag om die program geheel en al te dwarsboom.

## Koreaanse oorlog

[wysig | wysig bron]

Die grootste deel van Truman se tweede termyn is oorskadu deur die Koreaanse oorlog, wat in Junie 1950 uitgebreek het.

In 1948 en 1949 het die Koue Oorlog in intensiteit toegeneem en dit het gelyk of die uitbreidingsdrang van die Kommuniste 'n wesenlike gevaar geword het. Genl. Douglas MacArthur (1880-1964), Amerikaanse opperbevelhebber van die VVO-leër in Korea, het, nadat die Chinese by die Koreaanse oorlog betrokke geraak het, by Truman aanbeveel dat China gebombardeer moes word. Truman wou die konflik egter sover moontlik binne perke hou, en die botsing met MacArthur het uiteindelik daartoe gelei dat lg. in April 1951 van sy pos onthef is.

Met sy terugkeer na die VSA is hy egter as 'n held verwelkom. Truman se gewildheid het 'n absolute laagtepunt bereik, veral omdat die onderhandelinge oor die Koreaanse konflik op niks uitgeloop het nie. Die Republikeine se beskuldigings dat die Truman-regering en die Demokrate nie vertrou kon word nie omdat hulle deur Kommuniste geïnfiltreer was, het in 1950 dramatiese afmetinge aangeneem. In 1952 het Truman besluit om hom nie weer verkiesbaar te stel nie. Hy is 20 jaar later, op 26 Desember 1972, in Kansas City oorlede.

## Bronnelys

[wysig | wysig bron]

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409680, volume 27, bl. 152, 153

* l
* b
* w

Presidente van die Verenigde State van Amerika

1. George Washington (1789–1797)
2. John Adams (1797–1801)
3. Thomas Jefferson (1801–1809)
4. James Madison (1809–1817)
5. James Monroe (1817–1825)
6. John Quincy Adams (1825–1829)
7. Andrew Jackson (1829–1837)
8. Martin Van Buren (1837–1841)
9. William Henry Harrison (1841)
10. John Tyler (1841–1845)
11. James K. Polk (1845–1849)
12. Zachary Taylor (1849–1850)
13. Millard Fillmore (1850–1853)
14. Franklin Pierce (1853–1857)
15. James Buchanan (1857–1861)
16. Abraham Lincoln (1861–1865)
17. Andrew Johnson (1865–1869)
18. Ulysses S. Grant (1869–1877)
19. Rutherford B. Hayes (1877–1881)
20. James Garfield (1881)
21. Chester A. Arthur (1881–1885)
22. Grover Cleveland (1885–1889)
23. Benjamin Harrison (1889–1893)
24. Grover Cleveland (1893–1897)
25. William McKinley (1897–1901)
26. Theodore Roosevelt (1901–1909)
27. William Howard Taft (1909–1913)
28. Woodrow Wilson (1913–1921)
29. Warren G. Harding (1921–1923)
30. Calvin Coolidge (1923–1929)
31. Herbert Hoover (1929–1933)
32. Franklin D. Roosevelt (1933–1945)
33. Harry S. Truman (1945–1953)
34. Dwight D. Eisenhower (1953–1961)
35. John F. Kennedy (1961–1963)
36. Lyndon B. Johnson (1963–1969)
37. Richard Nixon (1969–1974)
38. Gerald Ford (1974–1977)
39. Jimmy Carter (1977–1981)
40. Ronald Reagan (1981–1989)
41. George H.W. Bush (1989–1993)
42. Bill Clinton (1993–2001)
43. George W. Bush (2001–2009)
44. Barack Obama (2009–2017)
45. Donald Trump (2017–2021)
46. Joe Biden (2021–2025)
47. Donald Trump (2025–)

|

* Kategorie
* Lys

* l
* b
* w

Visepresidente van die Verenigde State

1. John Adams (1789–1797)
2. Thomas Jefferson (1797–1801)
3. Aaron Burr (1801–1805)
4. George Clinton (1805–1812)
5. Elbridge Gerry (1813–1814)
6. Daniel D. Tompkins (1817–1825)
7. John C. Calhoun (1825–1832)
8. Martin Van Buren (1833–1837)
9. Richard M. Johnson (1837–1841)
10. John Tyler (1841)
11. George M. Dallas (1845–1849)
12. Millard Fillmore (1849–1850)
13. William R. King (1853)
14. John C. Breckinridge (1857–1861)
15. Hannibal Hamlin (1861–1865)
16. Andrew Johnson (1865)
17. Schuyler Colfax (1869–1873)
18. Henry Wilson (1873–1875)
19. William A. Wheeler (1877–1881)
20. Chester A. Arthur (1881)
21. Thomas A. Hendricks (1885)
22. Levi P. Morton (1889–1893)
23. Adlai Stevenson (1893–1897)
24. Garret Hobart (1897–1899)
25. Theodore Roosevelt (1901)
26. Charles W. Fairbanks (1905–1909)
27. James S. Sherman (1909–1912)
28. Thomas R. Marshall (1913–1921)
29. Calvin Coolidge (1921–1923)
30. Charles G. Dawes (1925–1929)
31. Charles Curtis (1929–1933)
32. John N. Garner (1933–1941)
33. Henry A. Wallace (1941–1945)
34. Harry S. Truman (1945)
35. Alben W. Barkley (1949–1953)
36. Richard Nixon (1953–1961)
37. Lyndon B. Johnson (1961–1963)
38. Hubert Humphrey (1965–1969)
39. Spiro Agnew (1969–1973)
40. Gerald Ford (1973–1974)
41. Nelson Rockefeller (1974–1977)
42. Walter Mondale (1977–1981)
43. George H. W. Bush (1981–1989)
44. Dan Quayle (1989–1993)
45. Al Gore (1993–2001)
46. Dick Cheney (2001–2009)
47. Joe Biden (2009–2017)
48. Mike Pence (2017–2021)
49. Kamala Harris (2021–2025)
50. JD Vance (2025–hede)

* l
* b
* w

Time-persone van die jaar

1927–1950|

* Charles Lindbergh (1927)
* Walter Chrysler (1928)
* Owen D. Young (1929)
* Mohandas Gandhi (1930)
* Pierre Laval (1931)
* Franklin D. Roosevelt (1932)
* Hugh S. Johnson (1933)
* Franklin D. Roosevelt (1934)
* Haile Selassie (1935)
* Wallis Simpson (1936)
* Chiang Kai-shek / Soong Mei-ling (1937)
* Adolf Hitler (1938)
* Josef Stalin (1939)
* Winston Churchill (1940)
* Franklin D. Roosevelt (1941)
* Josef Stalin (1942)
* George Marshall (1943)
* Dwight D. Eisenhower (1944)
* Harry S. Truman (1945)
* James F. Byrnes (1946)
* George Marshall (1947)
* Harry S. Truman (1948)
* Winston Churchill (1949)
* Die Amerikaanse soldaat (1950)

1951–1975|

* Mohammad Mossadegh (1951)
* Elizabeth II (1952)
* Konrad Adenauer (1953)
* John Foster Dulles (1954)
* Harlow Curtice (1955)
* Hongaarse vryheidsvegters (1956)
* Nikita Chroesjtsjof (1957)
* Charles de Gaulle (1958)
* Dwight D. Eisenhower (1959)
* Amerikaanse wetenskaplikes: George Beadle / Charles Draper / John Enders / Donald A. Glaser / Joshua Lederberg / Willard Libby / Linus Pauling / Edward Purcell / Isidor Rabi / Emilio Segrè / William Shockley / Edward Teller / Charles Townes / James van Allen / Robert Woodward (1960)
* John F. Kennedy (1961)
* Pous Johannes XXIII (1962)
* Martin Luther King jr. (1963)
* Lyndon B. Johnson (1964)
* William Westmoreland (1965)
* Die Generasie onder vyf-en-twintig (1966)
* Lyndon B. Johnson (1967)
* Die ruimtevaarders van Apollo 8: William Anders / Frank Borman / Jim Lovell (1968)
* Die Middel-Amerikaners (1969)
* Willy Brandt (1970)
* Richard Nixon (1971)
* Henry Kissinger / Richard Nixon (1972)
* John Sirica (1973)
* Koning Faisal (1974)
* Amerikaanse vroue: Susan Brownmiller / Kathleen Byerly / Alison Cheek / Jill Conway / Betty Ford / Ella Grasso / Carla Hills / Barbara Jordan / Billie Jean King / Susie Sharp / Carol Sutton / Addie Wyatt (1975)

1976–2000|

* Jimmy Carter (1976)
* Anwar Sadat (1977)
* Deng Xiaoping (1978)
* Ajatollah Khomeini (1979)
* Ronald Reagan (1980)
* Lech Wałęsa (1981)
* Die rekenaar (1982)
* Ronald Reagan / Joeri Andropof (1983)
* Peter Ueberroth (1984)
* Deng Xiaoping (1985)
* Corazon Aquino (1986)
* Michail Gorbatsjof (1987)
* Die bedreigde area (1988)
* Michail Gorbatsjof (1989)
* George H.W. Bush (1990)
* Ted Turner (1991)
* Bill Clinton (1992)
* Die vredemakers: Jasser Arafat / F. W. de Klerk / Nelson Mandela / Yitzhak Rabin (1993)
* Pous Johannes Paulus II (1994)
* Newt Gingrich (1995)
* David Ho (1996)
* Andrew Grove (1997)
* Bill Clinton / Ken Starr (1998)
* Jeffrey P. Bezos (1999)
* George W. Bush (2000)

2001–hede|

* Rudolph Giuliani (2001)
* Die fluitjieblasers: Cynthia Cooper / Coleen Rowley / Sherron Watkins (2002)
* Die Amerikaanse soldaat (2003)
* George W. Bush (2004)
* Die Goeie Samaritane: Bono / Bill Gates / Melinda Gates (2005)
* U (2006)
* Wladimir Poetin (2007)
* Barack Obama (2008)
* Ben Bernanke (2009)
* Mark Zuckerberg (2010)
* Die Betoger (2011)
* Barack Obama (2012)
* Pous Franciskus (2013)
* Ebola-vegters: Dr. Jerry Brown / Dr. Kent Brantly / Ella Watson-Stryker / Foday Gollah / Salome Karwah (2014)
* Angela Merkel (2015)
* Donald Trump (2016)
* "#Me Too"-beweging (2017)
* Die voogde: Jamal Khashoggi / Maria Ressa / Wa Lone en Kyaw Soe Oo / Werknemers van The Capital (2018)
* Greta Thunberg (2019)
* Joe Biden en Kamala Harris (2020)
* Elon Musk (2021)
* Wolodimir Zelenski (2022) / Gees van Oekraïne (2022)
* Taylor Swift (2023)
* Donald Trump (2024)

Boek

Normdata |

* BIBSYS: 90069814
* BNE: XX1141600
* BNF: cb120318266 (data)
* CANTIC: a10803622
* CiNii: DA01488730
* GND: 118624210
* IMDb: nm0874288
* ISNI: 0000 0001 0907 0193
* LCCN: n79029742
* LNB: 000085257
* MusicBrainz: 2e83d240-c6c6-4749-b706-f6ef695dfa70
* NARA: 10679518
* NDL: 00476338
* NKC: jn20000720305
* NLA: 35225073
* NLG: 109438
* NLI: 000132832
* NLK: KAC199627895
* The NLP id a0000001185451 is not valid.
* NSK: 000259455
* NTA: 068802064
* RERO: 02-A003912575
* The SBN id DDSV150366 is not valid.
* SELIBR: 231951
* SNAC: w6776605
* SUDOC: 027418022
* Trove: 872429
* ULAN: 500444733
* US Congress: T000387
* VIAF: 61561827
* WorldCat Identities (via VIAF): 61561827

|

*[l]: Lees hierdie sjabloon
*[b]: Bespreek hierdie sjabloon
*[w]: Wysig hierdie sjabloon