Ladino
גודיאו-איספאנייול Djudeo-espanyol, לאדינו Ladino

Gepraat in:  |  Israel
Turkye
Frankryk
Griekeland
Verenigde State
Gebied:  | Asië, Europa, Noord-Amerika
Totale sprekers:  | 137 000[1]
Taalfamilie:  | Indo-Europees
Romaans
Wes-Romaans
Gallo-Iberies
Ibero-Romaans
Wes-Iberies
Spaans
Ladino
Skrifstelsel:  | Latynse alfabet
Amptelike status
Amptelike taal in:  | geen
Gereguleer deur:  | Autoridad Nasionala del Ladino
Taalbedreigingstatus

Uitgesterf

EXUitgestorwe taal

Bedreig

CRKrities bedreigde

SEErg bedreigde

DEBedreigde

VUKwesbare

Veilig

NENie bedreig nie

Dit is 'n erg bedreigde taal volgens die UNESCO-wêreldatlas van bedreigde tale

Taalkodes
ISO 639-1:  | geen
ISO 639-2:  | `lad`
ISO 639-3:  | `lad`
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat.

Ladino is die taal van die Sefardiese Jode in hulle toenmalige vaderland Sefarad in Spanje van die 8ste tot die 15de eeu. Dit is 'n taal nou verwant aan Spaans waarin baie Hebreeuse woorde voorgekom het (soortgelyk aan die Germaanse taal Jiddisj wat nou verwant is aan Duits).

Tydens die heerskappy van die Arabiere van Spanje in de 7de eeu mag Jode net soos Katolieke en Moslems hulle eie geloof beoefen. Ladino vier hoogty op literêre gebied.

Deur die opkoms van die inkwisisie van die Rooms-Katolieke Kerk word die Jode in 1492 gedwing om hulle tot Katolisisme te bekeer. Baie ontvlug daarom Spanje en vestig hulle onder andere in die Balkan, Turkye, die Midde-Ooste en in Noord-Afrika, waar die taal verder ontwikkel.

In die twintigste eeu neem die aantal sprekers drasties af. Groot groepe Sefardiese Jode word in die Joodse volksmoord (Holocaust) tydens die Tweede Wêreldoorlog vermoor. Oorblywende Sefardiese Jode immigreer na Israel, waar hulle Iwrit ('n moderne vorm van Hebreeus) as die taal van hulle nuwe vaderland aanneem.

Ladino word as minderheidstaal nog in Israel, Marokko en op die Balkan gepraat, maar meestal deur ouer mense, wat die taal nie meer oordra aan hulle nageslagte nie. In enkele Latyns-Amerikaanse lande word Ladino ook nog binne Sefardiese gemeenskappe gepraat.

## Verwysings

[wysig | wysig bron]

1. ↑ "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Ladino" (in Engels). Ethnologue. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Desember 2019. Besoek op 3 September 2018.

## Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

Wikipedia

Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Ladino

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Ladino.

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir Ladino.
* (en)  "Ladino language". Encyclopædia Britannica. Besoek op 3 September 2018.
* Ladino
* Socolovsky, Jerome. "Lost Language of Ladino Revived in Spain", Morning Edition, National Public Radio, March 19, 2007. [1]

|  Hierdie artikel oor 'n taal, taalgroep of taalfamilie is slegs 'n saadjie. Jy kan help deur dit uit te brei.

|

Indo-Europese tale: Kentum-tale: Italiese tale

Italiese groep | Oskies | Umbries | Faliskies | Latyn
Romaanse tale
Iberoromaans | Aragonees | Asturies | Galicies | Katalaans | Ladino | Leonees | Portugees | Spaans
Galloromaans | Langues d'oil: Frans | Gallo | Lorreins | Normandies (Auregnais | Guernésiais | Jèrriais | Sercquiais) Pikardies | Champenois | Waals | Anglo-Normandies
Oksitaans: Aranees | Auvergnat | Gaskons | Languedokies | Limousin | Provensaals
Frankoprovensaals
Galloitalies | Lombardies | Monegaskies | Piëmontees | Venesiaans
Retoromaans | Romansch | Ladinies | Friulaans
Italoromaans | Dalmaties | Italiaans | Napolitaans
Suid-Romaans | Korsikaans | Sardies (Campidanies, Galluraans, Logudories, Sassaries) | Sisiliaans
Balkanromaans | Aroemeens | Istro-Roemaans | Meglenoroemaans | Roemeens
Romaanse
Kunstale | Interlingua | Interlingue | Lingua Franca Nova

* l
* b
* w

Tale van Griekeland

Amptelike taal|

* Grieks

Minderheidstale|

* Albanees
* Arvanities
* Armeens
* Aroemeens
* Bulgaars
* Ladino
* Macedonies
* Romani
* Turks

Griekse variëteite|

* Kretensies
* Kappadosies
* Ponties
* Manioties
* Tsakonies
* Jewanies

Gebaretale|

* Griekse gebaretaal

Normdata

Nasionaal|

* Duitsland
* Verenigde State
* Frankryk
* BnF-data
* Tsjeggië
* Letland
* Israel

Ander|

* IdRef

*[l]: Lees hierdie sjabloon
*[b]: Bespreek hierdie sjabloon
*[w]: Wysig hierdie sjabloon