Pous Martinus V

Geboortenaam  | Oddone Colonna
Pontifikaat begin  | 11 November 1417
Pontifikaat eindig  | 20 Februarie 1431
Voorganger  | Gregorius XII
Opvolger  | Eugenius IV
Gebore  | ± 1368
Genazzano, Italië
Sterf  | 20 Februarie 1431
Rome, Italië
Ander pouse genaamd Martinus

Martinus V[1] was die 206de pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1417 tot 1431. Hy is tot pous verkies na die dood van sy voorganger Pous Gregorius XII hoewel die al op 4 Julie 1415 afgetree het. Hy was die eerste erkende pous na die Westerse Skisma.

## Biografie

[wysig | wysig bron]

Pous Martinus V is gebore as Oddone Colonna (ook Oddo Colonna) ongeveer in 1368 in Genazzano, Italië die seun van Agapito Colonna en Caterina Conti. Die Colonna was 'n invloedryke familie in Rome en het al 27 kardinale voortgebring, maar Oddone was die eerste pous uit die geslag. Sy broer Giordano word Prins van Salerno en Hertog van Venosa. Sy suster Paola word Vrou van Piobino. Vanaf 15 Desember 1401 tot 1405 was hy administrateur van Palestrina. Op 12 Junie 1405 word hy aangestel as kardinaal-diaken van San Giorgio in Velabro deur Pous Innocentius VII. Op 11 November 1417 volg hy Pous Gregorius XII op en word gekroon op 21 November 1417. Hy regeer tot sy dood aan ’n beroerte op 20 Februarie 1431. Hy kies die naam Martinus omdat hy verkies is op 11 November die feesdag van Sint Martinus van Tours. Hy word opgevolg deur Pous Eugenius IV. Die naam ‘Martinus’ beteken 'aan die (Romeinse God) Mars gewy'.

## Pontifikaat

[wysig | wysig bron]

Ondanks die afsetting van Teenpous Benedictus XIII en Teenpous Johannes XXIII het Pous Martinus V[2] nog steeds teenstand van hulle ondervind. Benedictus se aanhang het egter aansienlik gekrimp en hy het homself teruggetrek na Spanje. Johannes het hom uiteindelik aan die mag van Martinus onderwerp op 23 Junie 1419 en is as beloning as deken van die kollege van kardinale aangestel en ook as kardinaal-biskop van Frascati. Na die dood van Benedictus is ’n nuwe Teenpous Clemens VIII gekies, maar die het homself aan Martinus onderwerp in 1429. ’n Verdere opvolger Teenpous Benedictus XIV is gekies slegs deur een afvallige kardinaal. Die teenpous is deur Martinus geëkskommunikeer. Na die afsluiting van die konsilie van Konstanz op 22 April 1418 bly Martinus nog ’n paar maande in Konstanz waar hy met ’n aantal lande konkordate gesluit het. Versoeke van Franse en Duitse vorste om sy setel in Duitsland of Avignon te vestig, het Martinus geïgnoreer en op 15 Mei 1418 vertrek hy na Rome.

### Martinus in Rome

[wysig | wysig bron]

Aan die begin van Pous Martinus se pontifikaat het Rome in ’n haglike toestand verkeer. Verwoestings, hongersnood en siekte het die aantal inwoners aansienlik verminder. Martinus het dadelik steun gesoek om Rome weer op te bou. Hy oorreed die koningin van Napels Johanna II om haar troepe uit Rome terug te trek. As beloning hiervoor erken die pous Johanna as koningin van Napels en laat haar kroon deur die pouslike gesant kardinaal Morosini op 28 Oktober 1419. Hy gee die gebiede van die pouslike staat om Rome in leen aan twee van sy broers Giordano en Lorenzo. Florence het ook die pous gehelp. Met die hulp van hulle 'condottiere' Bracco di. Montone is Bologna herower vir die pouslike staat. As beloning is Bracco aangestel as vikaris van die kerk.

Martinus het hom beywer vir die herbou van Rome na sy aankoms daar op 28 September 1420. Vervalle kerke, paleise en brûe is herstel. Verskeie Toskaanse argitekte en boumeesters waaronder Pisanello, Masaccio en Lorenzo Ghiberti het hieraan deelgeneem. Die res van die pouslike staat se bestuur is onder beheer gebring deur familielede van die pous aan te stel.

Omdat die Westerse Skisma uiteindelik deur ’n konsilie opgelos is, het die kardinale aangedring dat ’n konsilie elke vyf jaar gehou moes word. Die periode staan bekend as die konsiliarisme. Die eerste konsilie van die periode is beplan vir April 1423 in Pavia, maar is verskuif na Siena weens die uitbreek van pes. Weens die swak bywoning is die konsilie al op 26 Februarie 1424 ontbind en is besluit om die volgende konsilie in 1431 in Basel te hou.

Hoewel die klem van Martinus se pontifikaat op wêreldlike sake geval het, het hy ook probeer om misstande in die kerk aan te spreek. In 1418 is die pous genader deur ’n Joodse delegasie met die versoek om op te tree teen Teenpous Benedictus XIII se vervolging van die Jode. Die pous het die vervolging verbied, maar met weinig sukses.

Pous Martinus het ook opgetree teen die hervormers. Hy het ’n kruistog teen die Hussiete van Boheme opgeroep en die stoflike oorskot van John Wycliff laat verbrand en die as in die Swift rivier laat strooi. Hy het ook begin met ’n poging om die Grieks-Ortodokse Kerk weer onder die gesag van Rome te bring. Die poging sou deur sy opvolger Pous Eugenius IV voortgesit word.

### Konsistories

[wysig | wysig bron]

Tydens sy pontifikaat het Pous Martinus 17 nuwe kardinale aangestel. ’n Paar van die aanstellings is gedoen sonder om die name bekend te maak. Dit was die eerste van die sg. "in pectore" aanstellings. Die aangesteldes was egter wel bewus van hulle aanstellings. Eers onder die bewind van Pous Paulus II het die eerste werklike "in pectore" (d.w.s. geheime) aanstellings plaasgevind. Die belangrikste aanstellings was:

* Baldassare Cossa voorheen Teenpous Johannes XXIII.
* Louis Aleman; die kardinaal sou later op die konsilie van Basel ’n teenstander van Pous Eugenius IV word en self Teenpous Felix V kroon. Hy word geëkskommunikeer deur Eugenius, maar later deur Pous Nicolaas V gerehabiliteer. Aleman is selfs salig verklaar in 1527 deur Pous Clemens VII.
* Niccolò Albergati; salig verklaar deur Pous Benedictus XIV op 6 Oktober 1741.

### Stigting van die Universiteit van Leuven

[wysig | wysig bron]

Op 9 Desember 1425 stig Martinus met die bul "Sapientiae Immarcessibilis" die voorloper van die Katolieke Universiteit Leuven, die oudste Universiteit in die Nederlande. In die bul sê die pous dat studies bydra tot die uitbreiding van God se koninkryk en die verspreiding van die geloof.

### Die konflik in die bisdom Utrecht

[wysig | wysig bron]

Na die dood van Frederik van Blankenheim op 14 Oktober 1423 wys die kapittel van Utrecht Rudolf van Diepholt aan as sy opvolger. Die keuse word nie deur die pous aanvaar nie en hy stel op 7 Junie 1424 Rhabanus van Helmstatt aan. Weens angs vir vyandighede bedank Rhabanus en op 6 Februarie 1425 stel die pous Zweder van Culemborg aan. In 1426 word Zweder uit die stad verjaag en Martinus ekskommunikeer Rudolf van Diepholt. Die probleem word eers deur Pous Eugenius IV opgelos en Rudolf is erken as biskop van Utrecht.

## Bibliografie

[wysig | wysig bron]

* Duff, Eamon (2001). Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press. ISBN 0300091656.
* Maxwell-Stuart, P. G. (2002). Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson. ISBN 0500017980.

## Verwysings

[wysig | wysig bron]

1. ↑ Martin V. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.
2. ↑ Ott, M. (1910). Pope Martin V. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Besoek Maart 20, 2009 by: http://www.newadvent.org/cathen/09725a.htm

## Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

Wikisource

Die Engelse Wikisource bevat bronmateriaal oor hierdie onderwerp onder die titel:

Catholic Encyclopedia (1913)/Pope Martin V

* CE Inskrywing in die Catholic Encyclopedia (Engels)

* CF Inskrywing in die Catholic Forum (in Engels)

* BBKL Inskrywing (met Literatuurverwysings) in die Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (Duits)
* PTA Inskrywing in "Popes through the Ages" deur J. Brusher S.J. (Engels)

* VH Inskrywing in die Vatican History (in Duits)
* CA Inskrywing in die "Cardinals of the Holy Roman Church"

| Wikimedia Commons bevat media in verband met Martinus V.

|

## Nota

[wysig | wysig bron]

Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.

## Opvolging

[wysig | wysig bron]

Voorafgegaan deur
Francesco de Urbino | Biskop van Urbino
1380 – 1408 | Opgevolg deur
Matteo Ghiri

|
|

Voorafgegaan deur
Gregorius XII | Pous (Pontifex Maximus)
1417 – 1431 | Opgevolg deur
Eugenius IV

* l
* b
* w

Pouse van die Rooms-Katolieke Kerk

Lys van pouse · Teenpous · Pous emeritus

1ste–4de eeue|

Petrus · Linus · Anacletus · Clemens I · Evaristus · Alexander I · Sixtus I · Telesforus · Higinus · Pius I · Anicetus · Soter · Eleuterus · Victor I · Zefirinus · Callixtus I · Urbanus I · Pontianus · Anterus · Fabianus · Cornelius · Lucius I · Stefanus I · Sixtus II · Dionisius · Felix I · Eutichianus · Gajus · Marcellinus · Marcellus I · Eusebius · Miltiades Silvester I · Markus · Julius I · Liberius · Damasus I · Siricius · Anastasius I

5de–8ste eeue|

Innocentius I · Zosimus · Bonifatius I · Celestinus I · Sixtus III · Leo I · Hilarius · Simplicius · Felix III · Gelasius I · Anastasius II · Simmachus · Hormisdas · Johannes I · Felix IV · Bonifatius II · Johannes II · Agapetus I · Silverius · Vigilius · Pelagius I · Johannes III · Benedictus I · Pelagius II · Gregorius I · Sabinianus · Bonifatius III · Bonifatius IV · Deusdedit · Bonifatius V · Honorius I · Severinus · Johannes IV · Theodorus I · Martinus I · Eugenius I · Vitalianus · Adeodatus · Donus · Agato · Leo II · Benedictus II · Johannes V · Konon · Sergius I · Johannes VI · Johannes VII · Sisinnius · Konstantyn · Gregorius II · Gregorius III · Sagarias · Stefanus II · Paulus I · Stefanus III · Adrianus I · Leo III

9de–12de eeue|

Stefanus IV · Paschalis I · Eugenius II · Valentinus · Gregorius IV · Sergius II · Leo IV · Benedictus III · Nicolaas I · Adrianus II · Johannes VIII · Marinus I · Adrianus III · Stefanus V · Formosus · Bonifatius VI · Stefanus VI · Romanus · Theodorus II · Johannes IX · Benedictus IV · Leo V · Sergius III · Anastasius III · Lando · Johannes X · Leo VI · Stefanus VII · Johannes XI · Leo VII · Stefanus VIII · Marinus II · Agapetus II · Johannes XII · Benedictus V · Leo VIII · Johannes XIII · Benedictus VI · Benedictus VII · Johannes XIV · Johannes XV · Gregorius V · Silvester II · Johannes XVII · Johannes XVIII · Sergius IV · Benedictus VIII · Johannes XIX · Benedictus IX · Silvester III · Gregorius VI · Clemens II · Damasus II · Leo IX · Victor II · Stefanus IX · Nicolaas II · * Alexander II · Gregorius VII · Victor III · Urbanus II · Paschalis II · Gelasius II · Callixtus II · Honorius II · Innocentius II · Celestinus II · Lucius II · Eugenius III · Anastasius IV · Adrianus IV · Alexander III · Lucius III · Urbanus III · Gregorius VIII · Clemens III · Celestinus III · Innocentius III ·

13de–16de eeue|

Honorius III · Gregorius IX · Celestinus IV · Innocentius IV · Alexander IV · Urbanus IV · Clemens IV · Gregorius X · Innocentius V · Adrianus V · Johannes XXI · Nicolaas III · Martinus IV · Honorius IV · Nicolaas IV · Celestinus V · Bonifatius VIII · Benedictus XI · Clemens V · Johannes XXII · Benedictus XII · Clemens VI · Innocentius VI · Urbanus V · Gregorius XI · Urbanus VI · Bonifatius IX · Innocentius VII · Gregorius XII · Martinus V · Eugenius IV · Nicolaas V · Callixtus III · Pius II · Paulus II · Sixtus IV · Innocentius VIII · Alexander VI · Pius III · Julius II · Leo X · Adrianus VI · Clemens VII · Paulus III · Julius III · Marcellus II · Paulus IV · Pius IV · Pius V · Gregorius XIII · Sixtus V · Urbanus VII · Gregorius XIV · Innocentius IX · Clemens VIII ·

17de–20ste eeue|

Leo XI · Paulus V · Gregorius XV · Urbanus VIII · Innocentius X · Alexander VII · Clemens IX · Clemens X · Innocentius XI · Alexander VIII · Innocentius XII · Clemens XI · Innocentius XIII · Benedictus XIII · Clemens XII · Benedictus XIV · Clemens XIII · Clemens XIV · Pius VI · Pius VII · Leo XII · Pius VIII · Gregorius XVI · Pius IX · Leo XIII · Pius X · Benedictus XV · Pius XI · Pius XII · Johannes XXIII · Paulus VI · Johannes Paulus I · Johannes Paulus II

21ste eeu|

Benedictus XVI · Franciskus · Leo XIV

Kategorie

* l
* b
* w

Teenpouse van die Rooms-Katolieke Kerk

* Hippolitus
* Novatianus
* Felix II
* Ursinus
* Eulalius
* Laurentius
* Dioscurus
* Eugenius I
* Theodorus II
* Paschalis I
* Theofilactus
* Constantinus II
* Filippus
* Johannes VIII
* Anastasius III
* Christoforus
* Bonifatius VII
* Johannes XVI
* Gregorius VI
* Silvester III
* Benedictus X
* Honorius II
* Clemens III
* Theodoricus
* Albertus
* Silvester IV
* Gregorius VIII
* Celestinus II
* Anacletus II
* Victor IV (Gregorius)
* Victor IV (Octavianus)
* Paschalis III
* Callixtus III
* Innocentius III
* Nicolaas V
* Clemens VII
* Benedictus XIII
* Alexander V
* Johannes XXIII
* Clemens VIII
* Benedictus XIV
* Felix V
* Martinus IV
* Moderne Teenpouse

Kategorie

Normdata |

* BNE: XX1019021
* BNF: cb12131322m (data)
* CANTIC: a10445298
* CiNii: DA13807213
* GND: 118578286
* HDS: 012788
* ISNI: 0000 0001 2120 1934
* LCCN: n50080636
* LNB: 000337880
* NKC: jn20030411003
* The NLP id a0000003386757 is not valid.
* NTA: 075006855
* RERO: 02-A012512918
* The SBN id MILV063628 is not valid.
* SELIBR: 258385
* SUDOC: 059343249
* VIAF: 18147945
* WorldCat Identities (via VIAF): 18147945

|

*[l]: Lees hierdie sjabloon
*[b]: Bespreek hierdie sjabloon
*[w]: Wysig hierdie sjabloon