Shirin Ebadi
شيرين عبادى

Gebore| 21 Junie 1947

Hamedan, Iran

Nasionaliteit|  Iran
Beroep| Prokureur en regter
Bekend vir| Verdedigers van Menseregtesentrum
Handtekening

Shirin Ebadi (Persies: شيرين عبادى Širin Ebādi), die dogter van Mohammed Ali Ebadi, is in 1947 in die stad Hamedan gebore. Haar vader, wat ten tye van haar geboorte die hoof van Hamedan se Registrasiekantoor was, was een van die eerste lektore in handelsreg en het verskeie boeke geskryf. In 1948 het haar gesin na Teheran verhuis, waar sy sedertdien woon.

Sy het in 1968 'n graad in die regte aan die Universiteit van Teheran verwerf. In 1970 het sy die eerste vrou in die geskiedenis van Iran se regspleging geword om as regter te dien. Intussen het sy haar studie voortgesit en in 1971 'n doktoraat in privaatreg met lof verwerf.

Sy het in 1975 die President van Regsbank 24 van die [Teheranse] Stadshof geword. Ná die oorwinning van die Islamitiese Revolusie in Februarie 1979 is sy en ander vroulike regters uit hul ampte ontslaan en het hulle klerklike pligte gekry. Dit was weens die oortuiging dat Islam vroue verbied om as regters te dien. Shirin het 'n klerk geword in die hof wat eens onder haar beheer was. Nadat sy en die ander vroulike regters beswaar aangeteken het, is hulle tot die pos van "deskundiges" in die Justisiedepartement bevorder. Sy was egter nie tevrede hiermee nie, en het gevolglik vroeë aftrede versoek, wat toegestaan is. Ebadi het daarna weer aansoek gedoen om te praktiseer, maar haar aansoek is van die hand gewys aangesien die Balieraad vir 'n geruime tyd ná die revolusie gesluit gebly het en deur die Regsbank bestuur is.

Ebadi was dertien jaar werkloos. In hierdie tyd het sy verskeie boeke geskryf en talle artikels in Iranse tydskrifte gepubliseer gekry wat haar bekend gemaak het. In 1992 het sy daarin geslaag om 'n prokureurslisensie te bekom en het sy haar eie praktyk begin. Sy het talle sake verdedig, onder meer persverwante sake, politieke en 'n groot aantal maatskaplike sake (insluitende kindermishandeling). Sy gee ook in haar opleidingskursusse in menseregte lesings aan 'n aantal studente van buite Iran.

## Belangrikste prestasies

[wysig | wysig bron]

Shirin Ebadi is 'n Iranse prokureur, skrywer, lektor en menseregte-aktivis. Sy was by verskeie maatskaplike aktiwiteite betrokke, insluitende verskeie navorsingsprojekte vir die UNICEF-kantoor in Teheran, wat verskillende stadiums van gratis onderrig in kinderregte en menseregte aangebied het en by die Islamitiese Raadplegende Raad (Majlis) aanbeveel het dat die wet wat alle vorme van geweld teenoor kinders verbied, bekragtig word.

Sy het ook in talle menseregtesake opgetree, soos dié van 'n moeder wie se kind (Arin Golshani) wreed tot die dood gemartel in haar stiefma se huis aangetref is nadat die kind van haar ma geskei is volgens die Iranse wet op die toesig oor kinders. Ander sake sluit in dié van verskeie joernaliste of hul families wat in verband met vryheid van spraak beskuldig of gevonnis is of die families van die slagoffers van reeksmoordenaars.

Ebadi is ook medestigter van die Menseregte-verdedigingsentrum en die Vereniging vir die Ondersteuning van Kinderregte. Hoewel sy nie meer president van die Vereniging vir die Ondersteuning van Kinderregte is nie, verleen sy nog steeds hulp as regsadviseur.

Vanweë haar werk het sy talle pryse en vererings ontvang. In 1996 is sy gekies as 'n amptelike waarnemer van Human Rights Watch, en is haar boek, The Right of the Child (Die Reg van die Kind), as Boek van die Jaar gekies deur die Kultuur- en Islamitiese Voorligtingsministerie. Sy was in 2001 ook 'n ontvanger van die Menseregtestigting se Rafto-prys in Noorweë en het ook die 2003-Nobelprys vir Vrede ontvang vir menseregte-aktiwiteite.[1]

## Verwysings

[wysig | wysig bron]

1. ↑ "The Nobel Peace Prize 2003" (in Engels). Nobelprize.org. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Augustus 2018. Besoek op 6 Oktober 2017.

## Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Shirin Ebadi.

* l
* b
* w

Wenners van die Nobelprys vir Vrede

1901–1925|

* 1901 Henry Dunant / Frédéric Passy
* 1902 Élie Ducommun / Charles Gobat
* 1903 Randal Cremer
* 1904 Institut de Droit International
* 1905 Bertha von Suttner
* 1906 Theodore Roosevelt
* 1907 Ernesto Moneta / Louis Renault
* 1908 Klas Arnoldson / Fredrik Bajer
* 1909 A. M. F. Beernaert / Paul Estournelles de Constant
* 1910 International Peace Bureau
* 1911 Tobias Asser / Alfred Fried
* 1912 Elihu Root
* 1913 Henri La Fontaine
* 1914
* 1915
* 1916
* 1917 International Committee of the Red Cross
* 1918
* 1919 Woodrow Wilson
* 1920 Léon Bourgeois
* 1921 Hjalmar Branting / Christian Lange
* 1922 Fridtjof Nansen
* 1923
* 1924
* 1925 Austen Chamberlain / Charles Dawes

1926–1950|

* 1926 Aristide Briand / Gustav Stresemann
* 1927 Ferdinand Buisson / Ludwig Quidde
* 1928
* 1929 Frank B. Kellogg
* 1930 Nathan Söderblom
* 1931 Jane Addams / Nicholas Butler
* 1932
* 1933 Norman Angell
* 1934 Arthur Henderson
* 1935 Carl von Ossietzky
* 1936 Carlos Saavedra Lamas
* 1937 Robert Cecil
* 1938 Nansen International Office for Refugees
* 1939
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 International Committee of the Red Cross
* 1945 Cordell Hull
* 1946 Emily Balch / John Mott
* 1947 Friends Service Council / American Friends Service Committee
* 1948
* 1949 John Boyd Orr
* 1950 Ralph Bunche

1951–1975|

* 1951 Léon Jouhaux
* 1952 Albert Schweitzer
* 1953 George Marshall
* 1954 VN-hoë kommissaris vir vlugtelinge
* 1955
* 1956
* 1957 Lester B. Pearson
* 1958 Georges Pire
* 1959 Philip Noel-Baker
* 1960 Albert Luthuli
* 1961 Dag Hammarskjöld
* 1962 Linus Pauling
* 1963 Internasionale Komitee van die Rooi Kruis / Federasie van Rooi Kruis-verenigings
* 1964 Martin Luther King jr.
* 1965 UNICEF
* 1966
* 1967
* 1968 René Cassin
* 1969 Internasionale Arbeidsorganisasie
* 1970 Norman Borlaug
* 1971 Willy Brandt
* 1972
* 1973 Lê Đức Thọ (declined award) / Henry Kissinger
* 1974 Seán MacBride / Eisaku Satō
* 1975 Andrei Sakharov

1976–2000|

* 1976 Betty Williams / Mairead Corrigan
* 1977 Amnesty International
* 1978 Anwar Sadat / Menachem Begin
* 1979 Moeder Teresa
* 1980 Adolfo Pérez Esquivel
* 1981 United Nations High Commissioner for Refugees
* 1982 Alva Myrdal / Alfonso García Robles
* 1983 Lech Wałęsa
* 1984 Desmond Tutu
* 1985 International Physicians for the Prevention of Nuclear War
* 1986 Elie Wiesel
* 1987 Óscar Arias
* 1988 VN-vredesmagte
* 1989 Tenzin Gyatso (14de Dalai Lama)
* 1990 Michail Gorbatsjof
* 1991 Aung San Suu Kyi
* 1992 Rigoberta Menchú
* 1993 Nelson Mandela / F. W. de Klerk
* 1994 Shimon Peres / Yitzhak Rabin / Jasser Arafat
* 1995 Pugwash Conferences / Joseph Rotblat
* 1996 Carlos Belo / José Ramos-Horta
* 1997 International Campaign to Ban Landmines / Jody Williams
* 1998 John Hume / David Trimble
* 1999 Médecins Sans Frontières
* 2000 Kim Dae-jung

2001-hede|

* 2001 Verenigde Nasies / Kofi Annan
* 2002 Jimmy Carter
* 2003 Shirin Ebadi
* 2004 Wangari Maathai
* 2005 International Atomic Energy Agency / Mohamed ElBaradei
* 2006 Grameen Bank / Muhammad Yunus
* 2007 Al Gore / Interregeringspaneel oor klimaatverandering
* 2008 Martti Ahtisaari
* 2009 Barack Obama
* 2010 Liu Xiaobo
* 2011 Ellen Johnson Sirleaf / Leymah Gbowee / Tawakkol Karman
* 2012 Europese Unie
* 2013 Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons
* 2014 Kailash Satyarthi / Malala Yousafzai
* 2015 Tunisian National Dialogue Quartet
* 2016 Juan Manuel Santos
* 2017 Internasionale Veldtog vir die Afskaffing van Kernwapens
* 2018 Denis Mukwege / Nadia Murad
* 2019 Abiy Ahmed
* 2020 Wêreldvoedselprogram
* 2021 Maria Ressa / Dmitri Moeratof / Ales Bialiatski
* 2022 Memorial / Sentrum vir Burgerlike Vryhede
* 2023 Narges Mohammadi

Normdata |

* BIBSYS: 4004215
* BNE: XX5801531
* BNF: cb14551896x (data)
* CANTIC: a11257659
* CiNii: DA16188038
* GND: 128915706
* IMDb: nm1505923
* ISNI: 0000 0001 1816 5311
* LCCN: nr94000522
* NDL: 01105411
* NKC: js20061020003
* NLA: 41372729
* NLK: KAC200706546
* The NLP id a0000002022998 is not valid.
* NTA: 263425517
* RERO: 02-A000055037
* SELIBR: 171007
* SUDOC: 074430955
* Trove: 1454333
* VIAF: 119834922
* WorldCat Identities (via VIAF): 119834922

|

*[l]: Lees hierdie sjabloon
*[b]: Bespreek hierdie sjabloon
*[w]: Wysig hierdie sjabloon